Verslag

Verslag van de Invitational Conference IHT dd 9 oktober 

Opening
Marijke van Putten: “Succes maak je samen”

Bas van Wel, directeur bij Dimence, opent de conferentie voor een volle zaal: “Twee jaar geleden zat ik met Marijke van Putten, raad van bestuur GGZ Noord-Holland Noord, en hooguit tien mensen in een zaaltje. Nu zijn we hier met ruim 130 mensen van 30 organisaties.” Na het welkomswoordt, geeft Bas het woord aan Marijke van Putten. “Samenwerken is belangrijk. Succes maak je samen”, zegt zij. “We doen het samen met patiënten en familie. Een IHT team heeft een poortwachtersfunctie naar de kliniek. Het is pas twee jaar geleden dat de eerste instellingen in Nederland zich gingen bezighouden met IHT en nu zitten we hier al met bijna 30 instellingen, cliënten en familie rond de tafel en zijn er al veel IHT teams operationeel. Dat is heel bijzonder. Het voorziet kennelijk in een behoefte. We willen graag dat patiënten zo lang mogelijk in hun eigen omgeving behandeld kunnen worden en dat zij zo lang mogelijk hun maatschappelijke en sociale rollen kunnen blijven vervullen. Daarbij is het heel belangrijk om een opname te voorkomen. Wat ook bijzonder is, is dat de werkwijze van IHT teams gezamenlijk ontwikkeld wordt. Cliënten en familie hebben aangegeven dat ze IHT een goed idee vinden, maar vragen wel aandacht voor een aantal zaken. Zij geven aan dat we eerst de werkwijze goed moeten opbouwen voordat we bedden afbouwen en dat er een hele goede afstemming moet zijn tussen ambulante IHT teams en klinische teams. En tenslotte wijzen zij ons erop dat het soms ook nodig is om juist sneller op te nemen om erger te voorkomen.” De eerste resultaten bij GGZ NHN laten zien dat de opnameduur verkort is van 28 naar 22 dagen en er zijn minder dwang- en drangmaatregelen genomen. Het IHT team heeft ook veel aandacht voor familie. Als iemand is opgenomen wordt de opnameduur korter, omdat de patiënt vaak al op een andere manier de kliniek ingaat: met een goede voorbereiding en niet als crisisopname.

Leren van een crisis
GGZ NHN heeft geleerd van de Crisis Resolution Treatment teams in Engeland. Een belangrijk punt in Engeland is dat patiënten en familie moeten blijven leren van een crisis en hoe deze te voorkomen is. En dat er bij de aanvang van de behandeling direct gestart moet worden met een herstelplan. In Nederland wordt al langere tijd en door verschillende organisaties gewerkt in diverse teams die multidisciplinaire behandeling en begeleiding bieden aan mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen, die vaak problemen hebben op meerdere levensgebieden. Zoals de FACT teams (Flexible Assertive Community Treatment). Bij FACT blijkt dat werken volgens een model betere resultaten geeft. Het doel van de conferentie in Amersfoort is om te komen tot een goede modelbeschrijving voor IHT. Daarvoor zijn nog veel vragen te beantwoorden. Zoals hoe pas je het toe in verschillende regio’s? Waar ligt de behandelverantwoordelijkheid? Dat zijn slechts een aantal vragen waar het landelijk platform IHT antwoorden op wil formuleren en waarbij de conferentie een eerste aanzet is.

Geen keurslijf
“Het model moet geen keurslijf worden”, zegt Nellieke de Koning, directeur Intensieve Behandeling bij GGZ NHN en tevens voorzitter van het Platform IHT. “We hebben eerst de tijd nodig om te ontwikkelen en ervaringen op te doen. Cruciaal uitgangspunt is dat de IHT teams de poortwachters vormen voor opname. In het vervolg op deze dag komt het platform IHT op 1 december 2014 bij elkaar om de resultaten van deze dag te verwerken in de verdere ontwikkeling van de modelbeschrijving.” Nellieke roept de deelnemers op om de ontwikkelingen te volgen via www.i-ht.nl en in zich aan te melden als deelnemer van het platform.

Na de inleiding gaan de deelnemers uiteen om verschillende workshops te volgen.

Een aantal workshops uitgelicht

Workshop Suïcidaliteit – “In gesprek gaan is belangrijk”
De workshop suïcidaliteit wordt bezocht door een gemêleerd gezelschap: een mantelzorger, een verpleegkundige, een manager van een crisisdienst, de voorzitter van het familieplatform van GGZ NHN en een psychiater. Het wordt al snel duidelijk dat vormen van intensieve thuisbehandeling al door verschillende organisaties uitgevoerd worden onder verschillende benamingen. Workshopleider en psychiater Ella Mutter vertelt dat zij suïcidaliteit al in het eerste gesprek ter sprake brengen. Workshopleiders en GZ Psycholoog Louise Drijver vult aan: “In gesprek gaan is belangrijk. Daarvoor zijn de richtlijnen van het Trimbos instituut goed te gebruiken. Bij ons in Utrecht schat de psychiater bij aanmelding in hoe ernstig de suïcidaliteit is.” Tijdens de workshop ontstaat een levendige discussie tussen alle deelnemers. Ervaringen en werkwijzen worden uitgewisseld. De twee deelnemers die familie hebben in de psychiatrie krijgen, net als de psychiater en de verpleegkundige, de ruimte om hun ervaringen en vooral ook hun kritische vraagstukken te delen. “Een IHT team is goed, maar het heeft wel impact op de rest van het gezin, zoals andere kinderen” en “Wat als de familie overbelast en uitgeput raakt?” en “Sommige mensen klappen dicht als familie erbij is wanneer er vragen gesteld worden over suïcidaliteit.” En een familielid vraagt zich hardop af of je wel richtlijnen, op kan stellen. Elke situatie is toch uniek?

Workshop E-Health in IHT – “We moeten maar gewoon beginnen”
In de workshop over de inzet van ICT in IHT wordt onder andere gesproken over privacy bij bijvoorbeeld beeldbellen. Een deelnemer: “Wat als patiënten bang zijn dat er mensen mee kunnen kijken, bijvoorbeeld met beeldbellen?” De workshopleider reageert: “Waarom zou een beeldbelverbinding minder veilig zijn dan gewoon bellen? Ook in een telefoongesprek kan soms gevraagd worden of het gesprek even op de luidspreker gezet mag worden, zodat een collega of stagiaire mee kan luisteren. Eigenlijk is beeldbellen eerlijker. De patiënt ziet jou als hulpverlener en als er iemand meekijkt, ziet hij dat en kan direct vragen wie dat is.” Rondom een aantal vragen ontstaat een discussie tussen de deelnemers met als rode draad dat de deelnemers de ontwikkelingen in de ICT als belangrijk beschouwen voor IHT. “Maar de mitsen en maren krijgen wij niet opgelost”, merkt een deelnemer op. “Dat is ook niet ons vakgebied, daarvoor hebben we ICT nodig en juridisch geschoolde mensen. Maar laten we bij de modelbeschrijving vooral ook ICT ontwikkelingen niet vergeten!” Een andere deelnemer is van mening dat “we misschien maar gewoon moeten beginnen”. Zij voorziet dat het allemaal erg lang gaat duren als eerst alle mitsen en maren opgelost moeten worden door diverse partijen. Een andere deelnemer vult aan: “Ik vind dat onze bestuurders hiermee aan de slag moeten.”

Reacties tijdens de lunch

“Goed kijken naar de verschillende werkgebieden”
Een hulpverlener van GGZ WNB vertelt dat zij op 1 september jl. zijn gestart in een samenwerking met het crisisteam. “Wat mij opvalt is dat bij GGZ NHN veel disciplines in het IHT zijn vertegenwoordigd. Het kan naar mijn mening ook kleiner opgezet worden.” Vandaag wil hij graag te weten komen hoe anderen het doen. “We moeten kritisch blijven kijken naar wat mogelijk is. En eigenlijk plaats ik bij één modelbeschrijving nog kanttekeningen. Een goede beschrijving van de methodiek is belangrijk, maar we moeten goed kijken naar de verschillende werkgebieden.”

“Behoorlijke impact voor ouders”
De voorzitter van het familieplatform van NHN zegt: “De familieraad van NHN was vanaf het begin betrokken bij het opzetten van IHT. Ik hoor van ouders dat het een behoorlijke impact heeft als er verschillende hulpverleners in een gezin komen en dat dit best moeilijk is. Dat is een belangrijk punt van aandacht in de ontwikkeling van de modelbeschrijving. Ik denk dat het anders is wanneer iemand alleen woont.”

“Ik wil weten hoe Nederland het doet en dit delen met collega’s in Vlaanderen”
Ook uit België zijn enkele hulpverleners afgereisd naar Amersfoort. Een teamleider van Reling in België vertelt: “Wij zijn gestart met een mobiel crisisteam. Ik zocht naar informatie en vond deze studiedag. Een model beschrijven is belangrijk, maar het kan nooit in een strak keurslijf. We zien hier wel dat we in België op dezelfde problemen stuiten als jullie hier in Nederland. Zoals: hoe groot mag een caseload zijn? En hoe gaan we om met dwang en drang? En ik hoorde dat het hier ook gebeurt: behandelteams die in de vakantie doorverwijzen naar crisisteams…” Een psychiater van dezelfde Belgische organisatie zegt: “Ik wilde vooral weten hoe Nederland het doet, inspiratie opdoen en dit delen met mijn collega’s in Vlaanderen. Wat kunnen we meepikken om het toe te passen?”

Workshops

Workshop onderzoek naar IHT – “Een modelbeschrijving is ook een kracht”
Psychiater Jurgen Cornelis begint de workshop met: “Het is moeilijk om aan te geven wat het effect is van IHT teams. Er wordt gezegd dat het systeem betrokken moet worden. Maar hoe doe je dat eigenlijk? Met systeem bedoel ik de naasten, maar ook behandelaren. Wij streven naar minder opnames, maar opvallend is dat moeders van kleine kinderen vaak liever opgenomen worden, omdat ze anders nog steeds de zorg voor en verantwoording over de kinderen hebben. Ook kinderen geven soms aan dat ze liever zien dat hun vader of moeder opgenomen wordt.” Een deelnemer reageert: “Wat doen we met mensen zonder systeem?” Jurgen Cornelis: “Ik hoor vaker zeggen: ‘mijn patiënt heeft geen systeem’.  En er wordt gezegd dat 30-40% van de patiënten geen systeem heeft. Dat is in de praktijk niet zo. In Amsterdam blijkt dat als we zelfs in de intensieve bemoeizorg met een patiënt zoeken en doorvragen, dat toch 85% wel een systeem heeft, al is dat dan lang niet altijd familie.”
Uit onderzoeken blijkt dat er grote regionale verschillen zijn, dat maakt onderzoeksresultaten moeilijk te interpreteren en generaliseren. Een deelnemer herkent dat. Hij is in Engeland geweest, waar al 75 IHT teams verspreid over het hele land actief zijn. “Engeland is zo anders, waardoor uitkomsten van Engelse onderzoeken niet hier toepasbaar zijn.” Jurgen Cornelis: “Ik geloof ook dat je niet datgene wat je in het ene land doet, ook in het andere land kunt doen. Ook regionaal geldt dat: wat wij in Amsterdam doen is misschien hier in Amersfoort helemaal niet mogelijk.”
Nellieke de Koning is psychiater bij GGZ NHN en sluit in het tweede deel van de workshop hierop aan: “We zijn soms bang om behandelingen in een model te stoppen. Een modelbeschrijving past niet altijd goed. Het moet dan ook zeker geen format worden waarmee je in de knel komt als hulpverlener of patiënt. Maar een modelbeschrijving is ook een kracht. Het laat zien: dit is goede zorg.”

Eind 2014 zijn de resultaten van onderzoek naar opnameduur en heropnames bij GGZ NHN bekend.

Gezamenlijke terugkoppeling

Na afloop van de workshops loopt de zaal vol voor de gezamenlijke terugkoppeling en afsluiting van de conferentie. Bas van Wel van Dimence leidt het gesprek tussen de workshopleiders en de deelnemers in de zaal. De uitkomsten uit de gezamenlijke terugkoppeling per workshop worden door het platform IHT meegenomen in de totstandkoming van een goede modelbeschrijving.

Terugkoppeling workshop Positionering IHT – Veel interne en externe afstemming is noodzakelijk
Op veel plekken leeft de vraag of IHT iets nieuws is. Komt het in de plaats van bijvoorbeeld crisisdienst, PIT, SPITS, acute deeltijd? Of komt het erbij? En wat is dan het verschil? De inhoud van IHT en de positionering ervan verschilt per instelling. Het loopt nu in Nederland  uiteen van een module voor het tijdelijk opplussen van ambulante zorg tot een geïntegreerd aanbod van intensieve ambulante thuisbehandeling, acute deeltijd, kliniek en crisisfunctie. Uit de workshop bleek dat breed gedragen steun door de hele organisatie en de RvB een voorwaarde is voor het success van IHT. En dat vergt veel interne en externe afstemming.

Terugkoppeling workshop Ambulante dwang – Overleg met patiënt en familie is belangrijk
Is ambulante dwang altijd prettiger voor de patiënt en zijn familie dan klinische dwang? Als team van hulpverleners kom je bij ambulante dwang in de privésfeer. De conclusie uit de workshop is dat overleg met patiënt en familie over wat het best is in een specifieke situatie, erg belangrijk is. Misschien is het mogelijk om dit te laten plaatsvinden op neutraal terrein, bijvoorbeeld bij de huisarts.

Terugkoppeling workshop Werkwijze – Wie heeft de behandelverantwoordelijkheid?
Landelijk bestaan er veel verschillen in de manier waarop IHT is georganiseerd, inhoud krijgt en hoe het vanuit de organisatie gefaciliteerd wordt. Sommige teams hebben een geïntegreerde crisisfunctie, andere niet. Er zijn teams met opleidelingen en ervaringsdeskundigen en teams waar deze functies niet aan toegevoegd zijn. Een belangrijke vraag die steeds terugkomt: wie heeft de behandelverantwoordelijkheid? Is dat het IHT team, de ambulant behandelaar of bepaal je dat per patient? Er worden wel overal planbordbesprekingen gehouden.

Terugkoppeling workshop Effectiviteit – Veel aandacht nodig voor kinderen van zieke ouder
Uit onderzoek in Engeland blijkt dat daar het aantal gesloten bedden is toegenomen met de inzet van intensieve ambulante thuiszorg. Bij GGZ NHN is er een sterke daling van het aantal open bedden te zien. Uit onderzoek blijkt overigens dat kinderen het juist soms fijn vinden als de ouder wel opgenomen wordt, zodat zij ontlast worden. Ook moeders van jonge kinderen geven zelf soms de voorkeur aan een opname zodat zij even niet de zorg en verantwoording voor de kinderen hoeven te dragen. De conclusie is dat er veel aandacht moet zijn voor kinderen en ondersteuning en dat de mogelijkheid voor een eventuele opname of logeerplek voor de zieke ouder overeind moet blijven.

In Nederland is meer onderzoek nodig naar het effect van IHT op het psycho-sociaal functioneren van de patiënt. Uiteindelijk is het doel van IHT dat de patient beter en sneller zijn rollen weer kan oppakken.

Terugkoppeling workshop Behandelmethodiek – Overeenstemming over methodes
De aanwezigen hebben verschillende ideeen over welke disciplines ingezet moeten worden in IHT. Wel is er overeenstemming over welke methodes ingezet moeten worden:

  • Aandacht voor het systeem (partner, kinderen en anderen). Systeemtherapeut?
  • CGT. Psycholoog?
  • ZAG (Zorg Afstemmings Gesprekken) met patient, familie en alle betrokken behandelaren.
  • Praktische zaken met en voor de patiënt doen ( samen de administratie, boodschappen, huishouden, e.d.)

Terugkoppeling workshop E-health – Aandachtspunten: financiering en veiligheid
Lastige punten bij het inzetten en uitbreiden van e-health toepassingen zijn: financiering en informatieveiligheid. Het idee voor de toekomst is om een IHT cloud te ontwikkelen met daarin apps en bijvoorbeeld beeldbellen. Maar men is het erover eens: we moeten het gewoon doen, dan went het en zie je vanzelf wat je tegenkomt. De ‘cowboy-mentaliteit’ vanuit de oorspronkelijke crisisdiensten komt hierbij goed van pas.

Terugkoppeling workshop Suicidaliteit – Aandachtspunt: overgangen in de zorg
Aanbevelingen van IHT teams:

  • Bespreek suicidaliteit in het 1e gesprek
  • Hanteer binnen 1 team 1 methode om suicidaliteit uit te vragen

IHT kan bij suicidale patienten een grote toegevoegde waarde hebben omdat:

  • Er sprake is van 7×24 bereikbaarheid
  • Medewerkers tijd hebben
  • IHT praktische hulp kan bieden en/of inschakelen.
  • Er medicatie voorgeschreven kan worden
  • Het ondersteuning biedt aan het systeem

Aandachtspunt: overgangen in de zorg zijn risicovolle momenten voor suïcidale patiënten. Bij het afronden van IHT is het belangrijk om dit goed in de gaten te houden. Een ZorgAfstemmingsGesprek (ZAG) is hierbij belangrijk.

Terugkoppeling workshop Financiering – Nog veel onduidelijk en onbekend

De conclusie is dat er nog veel onduidelijkheid is en er nog veel onbekend is over de financiering. Beeldbellen kan een oplossing zijn voor de hoge reiskosten. Een goede modelbeschrijving kan helpen om goede financiering te regelen. Reactie vanuit het Borderline platform: “Het is nu nog te veel vanuit de instellingen en verzekeraar bedacht. Ga meer in de schoenen van de patient en familie staan.”

 

Deelnemers conferentie:

SPA

GGZ NHN

Dimence

Rivierduinen

Altrecht

Mentrum

Pro Persona

Parnassia

Vincent van Gogh

Ingeest

GGZ WNB

GGZe

GGZ Breburg

Reling Zuid (Belgie)

Reinier van Arkel

Triversum

Antes YOUZ

MET ggz

Lentis

De Jutters

Mondriaan

GGZ friesland

Emergis

GGZ Midden Holland

GGZ Centraal

GGZ Westelijk Noord Brabant

Arkin

Orbis ggz

Familieplatform GGZ NHN

Mantelzorgers

Cliëntenraad MET ggz